Advertenties
Experts maken zich zorgen over de zich herhalende schuldencyclus na heronderhandeling. Het programma Desenrola, een initiatief van de federale overheid om schulden af te lossen, kan een valkuil worden als miljoenen Brazilianen die hun kredietwaardigheid op de markt herstellen niet weten hoe ze hun financiële middelen moeten beheren, aldus experts tegenover InfoMoney.
In de lanceringsmaand bereikte Desenrola R$ 9,5 miljard aan financiële overeenkomsten, alleen al in Categorie 2, waarin mensen met schulden hun bankverplichtingen rechtstreeks met de banken regelen onder gunstigere voorwaarden, zo maakte de Braziliaanse Federatie van Banken (Febraban) onlangs bekend.
Febraban verduidelijkt dat deze categorie klanten omvat met een maandelijks inkomen van meer dan 2 minimumlonen en minder dan R$ 20 duizend, die geen deel uitmaken van het Cadastro Único van de federale overheid.
Van 17 juli tot 18 augustus werden bij de onderhandelingen over schulden 1,5 miljoen overeenkomsten gesloten, waarbij ongeveer 1,1 miljoen bankklanten werden bereikt. Deelname aan het programma loopt door tot en met 31 december.
In september wil de tweede fase van het project consumenten helpen met een inkomen tot twee minimumlonen of die in het Cadastro Único staan geregistreerd. Deze groep, die als lagere inkomensgroep wordt beschouwd, krijgt de kans om schulden van verschillende soorten tot R$ 5.000 af te lossen.
Resultaten en impact van het Desenrola-programma
Lees ook: Desenrola Brasil: Schuldheronderhandelingen vervroegd door grote winkels
“In eerste instantie is het doel het aantal wanbetalers te verminderen. Veel mensen gaan echter van betalingsachterstand naar een nieuwe schuld door heronderhandeling. Dat betekent dat ze een nieuwe financiële verplichting aangaan”, benadrukt Cintia Senna, financieel expert en promovenda aan de Florida Christian University (FCU).
Statistieken van de Nationale Confederatie van Handel in Goederen, Diensten en Toerisme (CNC) tonen aan dat het percentage huishoudens met schulden in Brazilië licht is gedaald van 78,5% in juni naar 78,1% in juli. Dit is de eerste daling sinds november 2022, en de CNC schrijft dit toe aan Desenrola.
“Zonder goed financieel beheer en een gestructureerd budget is de kans zeer groot dat deze persoon, die zijn eerdere schuld heeft afgelost, in dezelfde situatie terugvalt omdat hij niet met de nieuwe termijnen kan omgaan of andere schulden aangaat”, analyseert Luan Correia, senior specialist bij Unicred op het gebied van financiële educatie.
Econoom Ione Amorim benadrukt dat het programma gevaarlijk kan zijn voor de consument, omdat het zich richt op het symptoom en niet op de oorzaak van het probleem.
“Individuen onderhandelen rechtstreeks met de banken. Vaak hebben ze meerdere schuldeisers, ontvangen ze verschillende aanbiedingen en moeten ze de beste weg kiezen. Wanneer zijn ze hierop voorbereid? Hebben ze de nodige financiële voorbereiding gehad? Deze aanpak om met schulden om te gaan is niet effectief”, vraagt de specialist zich af, die ook leidinggeeft aan Idec (Braziliaans Instituut voor Consumentenbescherming).
Uitdagingen bij financieel beheer en de noodzaak van educatie
Door een gebrek aan vaardigheden om met financiën om te gaan, analyseren veel consumenten bij deelname aan programma’s zoals Desenrola de voorstellen niet goed en accepteren ze, onder druk van hun behoeften, voorwaarden die niet voordelig zijn.
“Onlangs behandelde ik een zaak die verband hield met Desenrola: iemand had een schuld van R$ 3 duizend. Het aanbod bestond uit 96 termijnen van R$ 187. Bijna R$ 18 duizend. Acht jaar lang een zes keer hoger bedrag betalen, simpelweg omdat de termijn “betaalbaar” was. Die persoon had kunnen wachten op de volgende fase van het programma of het aanbod beter kunnen beoordelen, maar door een gebrek aan voorbereiding raakte diegene nog dieper in de schulden”, vertelt Ione Amorim.
Daarom pleit de econome voor financiële educatie voor degenen die krediet verstrekken. “Velen op de markt verstrekken krediet en voeren heronderhandelingen op buitensporige en uitbuitende wijze uit. De relatie met de klant verloopt nog steeds via een voortdurende afhankelijkheid van krediet: de klant gaat maximaal in de schulden, komt in de problemen en onderhandelt opnieuw. In sommige gevallen lukt het hem nooit het bedrag volledig af te lossen”, bekritiseert ze.
Volgens haar zou de relatie op korte termijn moeten worden aangegaan. “Gebruik het krediet, betaal je schuld af en wees klaar om opnieuw krediet aan te vragen. De echte goede betaler is degene die zijn betalingen begint en voltooit”, zegt Amorim.
Programma voor financiële educatie kan Desenrola Brasil versterken
Volgens het Ministerie van Financiën zal Desenrola in september een cursus financiële educatie aanbieden, gericht op mensen met een lager inkomen.
“De cursus is essentieel zodat degenen die van het programma profiteren begrijpen hoe ze nieuwe episodes van schulden en kredietbeperkingen kunnen voorkomen”, meldt het ministerie in een verklaring, zonder de inhoud te specificeren of hoe het publiek toegang tot de cursus kan krijgen.
Het ministerie verklaart dat Desenrola “een manier biedt om te kiezen voor de herfinanciering van schulden, waardoor heronderhandeling transparanter wordt en het inzicht van de gebruiker in zijn financiële situatie wordt vergroot. Dit proces vertegenwoordigt ook een vorm van educatie, naarmate de persoon zich deze eigen maakt en zijn financiële situatie herstructureert”.
Hoewel het programma zich voornamelijk richt op de lagere inkomensgroep, is het een misvatting om te denken dat alleen de armste mensen te maken hebben met een gebrek aan financiële educatie.
“Kijk maar naar het aantal overeenkomsten in Desenrola in deze fase: mensen die tot R$ 20 duizend verdienen en toch schulden hebben omdat ze hun middelen niet goed beheren”, benadrukt Correia van Unicred.
Het is belangrijk te benadrukken dat onder de meest achtergestelde groepen ongelijkheid op verschillende niveaus een aanzienlijke invloed heeft op het budget. “Werkloosheid, gezondheidsproblemen en het gebrek aan algemene toegang spelen ook een rol”, merkt Senna op.
Is schulden hebben iets negatiefs?
Lees ook: Real Digital: Overheden beoordelen wijzigingen in de uitbetaling van uitkeringen. Begrijp het!
Op zichzelf is schulden hebben niet negatief. Vaak kan een schuld een middel zijn om een doel te bereiken, zoals een huis kopen of investeren in onderwijs. De kwestie is weten hoe je die schuld op een gezonde manier beheert, zonder dat ze een sneeuwbal wordt.
“Idealiter bedraagt de schuld niet meer dan 30% van het maandelijkse inkomen van de persoon. Daarboven kan de situatie uit de hand lopen”, adviseert Correia.
“Aan de andere kant zijn schulden die uit consumentisme zijn ontstaan, zonder een duidelijk doel, schadelijk. Het is essentieel om het verschil tussen willen en nodig hebben te begrijpen”, besluit Senna.
