Nā hoʻolaha
Hoʻohana ʻia ka papa inoa o nā papahana kaiāulu, i kapa ʻia ʻo Cadastro Único (CadÚnico), e ke Aupuni Pekelala no ka loaʻa ʻana o ka ʻike e pili ana i nā ʻohana loaʻa kālā haʻahaʻa ma Palakila a me ko lākou noho ʻana. Ma muli o kēia mau ʻikepili, koho ʻia nā mea loaʻa o nā papahana kaiāulu, me ka manaʻo e kākoʻo i ka poʻe e hakakā nei e hoʻomaikaʻi i ko lākou kūlana ola.
No ia kumu, hoʻoikaika mau ke Aupuni Pekelala i ka hoʻomaopopo ʻana i nā kamaʻāina i hoʻokomo ʻia i ka Cadastro Único no ke koʻikoʻi o ka mālama ʻana i kā lākou ʻikepili i hōʻano hou ʻia.
Ma kēia ala wale nō e hoʻohana pono ʻia ai nā kumuwaiwai pekelala no ke kōkua ʻana i ka poʻe nele loa. Me ka hoʻihoʻi hou ʻia ʻana o ka Bolsa Família i kēia makahiki, ua lilo hou ka Cadastro Único i kumuhana hoihoi no nā Palakila.
E hoʻomaopopo ʻia ma lalo iho ke koʻikoʻi o ka mālama ʻana i ka Cadastro Único i hōʻano hou ʻia a me ke ʻano e hana ai pēlā, a me nā hopena o ka hoʻoponopono ʻole ʻana i nā ʻikepili me ka ʻōnaehana o ke Aupuni Pekelala.
No ke aha e hōʻano hou ʻia ai ka Cadastro Único?
I kēia mau lā, ua hōʻike nā hopena o kahi loiloi i mālama ʻia e ka Controladoria Geral da União (CGU) i nā kūlike ʻole a me nā pololei ʻole ma nā moʻolelo o ka Cadastro Único. Wahi a ke keʻena, ʻaʻole kūlike ka nui o nā hoʻopaʻa inoa ʻana.
No ka hoʻoponopono ʻana i ka pilikia, ua hoʻokumu ka Ministério de Desenvolvimento Social (MDS) i kahi hoʻolālā pilikia no ka hoʻoponopono ʻana i nā ʻike hoʻopaʻa inoa ʻana me ka launa pū ʻana me nā mokuʻāina, nā kaona a me ka Distrito Federal i loko o 2023. Eia kekahi, ua hoʻolālā ʻia kekahi hoʻolālā kumu no ka hoʻomaikaʻi a me ka hōʻano hou ʻana no 2023 a me 2024, me nā kumuwaiwai hou.
Ma o nā ʻike hoʻopaʻa inoa ʻana o CadÚnico, ʻike ke aupuni i nā pono o ka lehulehu loaʻa kālā haʻahaʻa a koho i nā mea pōmaikaʻi no nā papahana kaiāulu, me ka nānā pū ʻana i ka hoʻomaikaʻi ʻana o ke kūlana ola o kēia mau ʻohana.
Eia ma lalo kekahi mau laʻana o nā papahana i hāʻawi ʻia e ke Aupuni Pekelala i nā ʻohana i hoʻopaʻa inoa ʻia ma Cadastro Único:
- Papahana Bolsa Família;
- Pōmaikaʻi Hoʻomau;
- Kumukūʻai Kaiāulu no ka Uila;
- Minha Casa Minha Vida;
- Kāleka no ka poʻe ʻelemakule;
- Pānaʻi hoʻomaha no nā kānaka loaʻa kālā haʻahaʻa;
- Kelepona Kaulana;
- Hoʻokuʻu ʻia mai ka uku hoʻopaʻa inoa no nā hoʻokūkū hana aupuni;
- Nā Papahana Pahu Wai;
- Wai no nā kānaka a pau;
- ʻO Bolsa Verde (Polokalamu Kākoʻo no ka Mālama ʻana i ke Kaiapuni);
- ʻO Bolsa Estiagem;
- Polokalamu Hoʻopau i ka Hana Keiki;
- Ka ʻIʻike o ka Poʻe ʻōpio;
- ENEM.
Ka Noi a ke Aupuni Pekelala e pili ana i ka Cadastro Único
ʻAʻole lawa ka hoʻopaʻa inoa wale ʻana; pono e mālama hou ʻia nā ʻikepili no kou ʻohana.
ʻO ka waiho ʻana i ka Cadastro Único me ka hōʻano hou ʻole ʻia hiki ke hopena i ka hoʻokuʻu ʻia ʻana o nā pōmaikaʻi i hoʻonohonoho ʻia ma o ia mea, e like me ka Bolsa Família.
Nui nā kānaka i hoʻopaʻa inoa ma ka CadÚnico i nā makahiki i hala, a ʻaʻole kūlike nā ʻikepili i hāʻawi ʻia ia manawa me ke kūlana o ka ʻohana i kēia manawa. He mea maʻamau nō hoʻi ka ʻike ʻole o nā kānaka i nā loli o ko lākou ʻohana e pono e hōʻano hou ʻia.
No ka laʻana, hoʻololi ka hānau ʻana o kahi keiki i nā lilo o ka ʻohana. Hoʻololi ka neʻe ʻana i kahi helu wahi i nā ʻano o ka hale. A hoʻopili ka hoʻololi ʻana i ka hana i ka loaʻa kālā o ka ʻohana.
Inā ua neʻe kou ʻohana i kahi helu wahi hou, ua hoʻololi nā keiki i ke kula, ua neʻe kekahi poʻe hou i ka hale, ua hoʻololi kekahi i ka hana a i ʻole ua lilo ka hana, pono ka mea kuleana o ka ʻohana e hele i kahi lawelawe no ka hōʻano hou ʻana i ka hoʻopaʻa inoa.
Eia hoʻi, he mea nui ka hoʻomanaʻo ʻana, ma kēlā me kēia ʻano, pono e hōʻano hou ʻia ka hoʻopaʻa inoa i kēlā me kēia ʻelua makahiki.
ʻOiai ʻaʻole i loli nā ʻikepili i hāʻawi ʻia ma ka nīnauele hope loa, hiki i ka ʻohana pōmaikaʻi ke hōʻoia i nā ʻikepili ma ka pūnaewele, ma o ka polokalamu CadÚnico.
Eia naʻe, inā pono e hoʻololi i kekahi ʻikepili, e loaʻa i ka mea kuleana o ka ʻohana kahi hoʻolaha a pono ʻo ia e hele i kahi keʻena hoʻopaʻa inoa no kahi nīnauele hou e hōʻano hou ai i ka hoʻopaʻa inoa.
I ka hōʻuluʻulu ʻana, pono e hana ʻia ka hōʻano hou:
- I kēlā me kēia manawa e loli ai ka haku ʻana o ka ʻohana, ka helu wahi a i ʻole ka loaʻa kālā/nā lilo o ka ʻohana; a i ʻole
- I loko o ka lōʻihi loa o 24 mahina mai ka lā o ka nīnauele hope loa me ka ʻohana.
He aha kaʻu e pono ai e hōʻike ma Cadastro Único?
ʻOiai na ke aupuni ke kuleana no Cadastro Único, na nā keʻena aupuni kūloko o kēlā me kēia kūlanakauhale e hoʻokō a hōʻano hou iā ia. No ka mea, ʻo nā aupuni kūlanakauhale ka poʻe i pili loa i ka lehulehu me ka loaʻa kālā haʻahaʻa a me ka poʻe i loko o kahi kūlana palupalu ma ko lākou mau ʻāina.
Hiki ke hōʻiliʻili ʻia ka ʻikepili ʻohana ma o nā nīnauele i mālama ʻia e kekahi mea nīnauele i hoʻomaʻamaʻa ʻia ma ka hale o ka ʻohana. Hiki nō hoʻi i ka mea kuleana o ka ʻohana ke hele i kahi Centro de Referência de Assistência Social (CRAS) a i ʻole kahi keʻena lawelawe o ka Cadastro Único ma ke kaona.
ʻO ka hoʻokomo ʻana i nā ʻohana i loko o ka Cadastro Único ka mea e hiki ai ke ʻike i ka pae palupalu o lākou. No laila, pono ʻoe e pane i nā nīnau e pili ana i:
- Loaʻa kālā (ka huina o nā loaʻa kālā maka, ʻo ia hoʻi, me ka unuhi ʻole ʻia, i loaʻa e nā lālā a pau o ka ʻohana);
- Nā lilo o kēlā me kēia mahina (no ka wai, uila, meaʻai, halihali, hoʻolimalima hale, lāʻau lapaʻau);
- Ka haku ʻana o ka ʻohana (ka helu o nā lālā, nā makahiki, nā pilina ʻohana);
- Ka pae hoʻonaʻauao o nā lālā;
- Nā kūlana o ka noho ʻana, ka helu wahi a me nā ʻano o ka hale (e like me ka helu o nā lumi, ke ʻano o nā paia, ka papahele, a inā paha he alanui i pālākō ʻia);
- Nā kūlana e komo ai i ka hana;
- Loaʻa i nā lawelawe lehulehu (wai, hoʻomaʻemaʻe kaiapuni, uila a me nā papahana kaiāulu);
- Ka noho ʻana o nā kīnā e hiki ke hoʻopilikia i kekahi o nā lālā o ka ʻohana, a;
- Inā he lālā ka ʻohana o nā hui kuʻuna a kikoʻī (nā ʻōiwi, nā quilombola, nā kānaka noho alanui, nā Roma, nā kānaka noho kahawai, nā mea hōʻiliʻili mea hiki ke hana hou ʻia, a me nā mea ʻē aʻe).
E hoʻomanaʻo, ʻo nā ʻike i hāʻawi ʻia e nā ʻohana, na lākou ponoʻī nō ia e haʻi, ʻo ia hoʻi, na lākou ke kuleana e hāʻawi wale i nā ʻike ʻoiaʻiʻo, me ka pilikia o ka lilo ʻana o ko lākou komo ʻana i nā papahana aupuni.
ʻO wai ka poʻe o loko o ka ʻohana?
E nīnau ʻia nā nīnau e pili ana i kou ʻohana. No ka Cadastro Único, ʻo ka “ʻohana” ka poʻe e noho ana i ka hale hoʻokahi a kaʻana like ana i ka loaʻa kālā a i ʻole nā lilo. Hiki ke hoʻopaʻa inoa ʻia kēlā me kēia kanaka i hoʻokahi ʻohana wale nō.
No laila, hiki ke manaʻo ʻia he mau lālā o ka ʻohana:
- Ka Mea Kuleana no ka ʻOhana (RF), he 16 mau makahiki a ʻoi aku paha kona mau makahiki, a ʻoi aku ka maikaʻi inā he wahine;
- Ka wahine a kāne paha, ʻo ke kanaka e noho pū ana me ka RF, me nā kānaka o ka wahine a kāne like;
- Ke keiki, hiki ke keiki hānai a keiki hānai ʻia paha;
- Ke keiki a ka wahine a kāne paha, me ke keiki hānai a keiki hānai ʻia paha;
- Ka moʻopuna a moʻopuna kualua paha;
- Ka makua kāne a makuahine paha, a me ka makuakāne a makuahine hānau ʻē aʻe;
- Ka makua kāne a makuahine paha o ka wahine a kāne paha, a me kona makuakāne a makuahine hānau ʻē aʻe;
- Kaikua kāne a wahine paha, hānai ʻia a hānai ʻole ʻia;
- Kaikuaʻana kāne a wahine paha;
- ʻO kekahi hoahānau, hiki ke lilo i kupuna kāne (wahine), kupuna kāne (wahine) nui, kaikoʻeke, ʻanakala (makuahine), keiki a ke kaikaina, hoahānau mua;
- ʻAʻole pili koko, no ka lālā o ka ʻohana ʻaʻohe ona pilina koko.
Ma ka hoʻomau ʻana i ka hāʻawi ʻana i nā ʻike pololei a hou e pili ana i kou ʻohana, kōkua ʻoe i ke aupuni e hāʻawi i nā papahana kaiaulu kūpono i nā pono o kou ʻohana a kōkua iā ia i ka lanakila ʻana ma luna o ka pilikia nohona a me ka hoʻokele waiwai.
No laila, he mea nui ka mālama ʻana i kāu Cadastro Único i hōʻano hou ʻia, me ka hōʻoia ʻana he pololei nā ʻike a he hōʻike lākou i kou kūlana ʻohana maoli.
